Pruszcz Gdański zwykle kojarzy się z miastem, przez które przejeżdża się w drodze do Gdańska albo na autostradę. Tymczasem ma bardzo długą historię. Jest tu jedna z najbardziej nietypowych atrakcji na Pomorzu, a w promieniu kilku kilometrów płyną rzeki i kanały, które przez stulecia napędzały gdańskie młyny.

Dla gości Domu Młynarza to najbliższy kierunek wycieczki. Nie trzeba planować całego dnia ani długiej jazdy samochodem, a i tak można zobaczyć coś, czego nie ma nigdzie indziej w okolicy.

W skrócie – co zobaczyć w Pruszczu Gdańskim i okolicy?

• Faktoria w Pruszczu Gdańskim: rekonstrukcja osady handlowej z okresu wpływów rzymskich, z placem zabaw i amfiteatrem.
• Kanał Raduni: średniowieczny kanał zbudowany przez Krzyżaków, z alejkami spacerowymi w centrum miasta.
• Elektrownie wodne na Raduni: zabytkowe obiekty z początku XX wieku, m.in. Pruszcz I i elektrownia w Straszynie.
• Straszyn: tama na Raduni, zbiornik Straszyński i spacer wzdłuż wody.
• Kajakowy Szlak Elektrowni Wodnych Raduni: około 7 km spływu między Straszynem a Pruszczem.
• Dojazd: z Żukczyna do centrum Pruszcza Gdańskiego jest około 6 km.

Pruszcz Gdański – miasto na szlaku bursztynowym

Historia Pruszcza sięga daleko w przeszłość. Najstarsza znana wzmianka o miejscowości pochodzi z 1307 roku, ale osadnictwo w tym miejscu jest znacznie starsze.

Dawniej Pruszcz leżał nad jeziorem lagunowym, które łączyło go bezpośrednio z morzem. Był jednym z końcowych punktów szlaku, którym bursztyn z wybrzeży Bałtyku trafiał na tereny Cesarstwa Rzymskiego. Dlatego okolice miasta były ważnym ośrodkiem handlu, zarówno lokalnego, jak i dalekosiężnego. Dziś przypomina o tym przede wszystkim Faktoria.

1. Faktoria – rzymska osada handlowa w Pruszczu Gdańskim

W okresie rzymskim, od I do V wieku naszej ery, Pruszcz był jednym z najbogatszych ośrodków handlowych w regionie. Osada leżała na szlaku bursztynowym, nad jeziorem lagunowym połączonym z morzem przez Wisłę.

Dziś na terenie Międzynarodowego Bałtyckiego Parku Kulturowego Faktoria stoi rekonstrukcja tej osady, a obok niej amfiteatr, plac zabaw i skatepark.

Co zobaczycie w Faktorii?

Osada zajmuje 1,5 hektara. Stoją na niej drewniane rekonstrukcje budynków sprzed dwóch tysięcy lat:

• Chata Wodza,
• Hala Targowa,
• Chata Kowala,
• Chata Bursztyniarza,
• krąg kamienny i zagroda dla zwierząt,
• tor łuczniczy i stragan kupca.

Całość otacza drewniana palisada z czterema wieżami.

W Chacie Wodza znajduje się wystawa z multimedialnymi stanowiskami. Pokazuje wyniki badań archeologicznych prowadzonych na stanowiskach w Pruszczu Gdańskim.

Wydarzenia w Faktorii

Faktoria żyje przez cały rok. W sezonie odbywają się tu weekendy tematyczne, warsztaty i spotkania z historią Pruszcza, a latem amfiteatr przy ul. Zastawnej 8 gości cykl koncertów Faktoria Kultury.

Jesienią i zimą teren Faktorii był w ostatnich latach miejscem parku iluminacji Lumina Park. W sezonie 2025/2026 park działał od 24 października 2025 do 1 lutego 2026. Czy odbędzie się w sezonie 2026/2027, warto sprawdzić przed przyjazdem.

Dla kogo?

Dla rodzin z dziećmi, bo to „żywa archeologia”, a obok jest plac zabaw. Także dla miłośników historii i osób, które szukają krótkiej, spokojnej wycieczki blisko noclegu.

2. Kanał Raduni – średniowieczna inżynieria w centrum miasta

Przez Pruszcz Gdański przepływa jeden z najciekawszych zabytków hydrotechniki na Pomorzu. Kanał Raduni ukończono w 1356 roku. Łączy rzeki Radunię i Motławę i płynie przez Pruszcz Gdański do Gdańska.

Kanał zaczyna się w Pruszczu, w pobliżu Juszkowa, i biegnie prosto na północ przez miasto. Krzyżacy zbudowali go po to, żeby wody Raduni napędzały koła gdańskich młynów. To ciekawe nawiązanie dla gości Domu Młynarza, który sam mieści się w zabudowaniach młyna nad Kłodawą.

Dziś wzdłuż kanału w centrum Pruszcza można przejść się spokojnym spacerem. Zimą stałym elementem miasta są świąteczne iluminacje nad Kanałem Raduni, bardzo lubiane przez mieszkańców.

Dla kogo?

Dla osób, które lubią krótkie spacery z historią w tle, dla fotografów i dla wszystkich, którzy chcą zobaczyć Pruszcz z innej strony niż z okna samochodu.

3. Elektrownie wodne na Raduni – zabytki techniki tuż obok

Radunia wypływa z Kaszub i ma charakter rzeki górskiej. Na długości 105 km spada o 162 metry, a aż 107 metrów tego spadku wykorzystano do produkcji prądu. W XIX i XX wieku zbudowano na niej osiem elektrowni wodnych, które zasilały Gdańsk.

Dwie z nich warto zobaczyć przy okazji pobytu w okolicy.

Elektrownia Wodna Pruszcz I

Elektrownia Pruszcz I stoi w miejscu, gdzie rzeka rozdziela się na Nową Radunię, czyli Kanał Raduni, i Starą Radunię. Elektrownię zbudowano w 1921 roku.

Elektrownia Wodna w Straszynie

Elektrownię w Straszynie oddano do użytku w październiku 1910 roku jako pierwszą na Raduni. Ze względu na charakterystyczny kształt często nazywana jest „zameczkiem wodnym”. Przy jej budowie powstał zbiornik nazywany Jeziorem Goszyńskim lub Straszyńskim, który chronił Gdańsk i Żuławy przed wylewami Raduni.

Warto wiedzieć, że od 1983 roku zbiornik jest głównym źródłem wody pitnej dla Gdańska, więc nie ma tu kąpieliska. Okolica dobrze sprawdza się za to na spacer. Trasę wokół jeziora najwygodniej zacząć w pobliżu elektrowni.

Dla kogo?

Dla miłośników zabytków techniki, rowerzystów i spacerowiczów. Także dla rodzin, które chcą połączyć krótką wycieczkę z odpoczynkiem nad wodą.

4. Kajakiem między Straszynem a Pruszczem

Dla aktywnych dobrą propozycją jest spływ. Przystań kajakowa w Straszynie jest częścią Kajakowego Szlaku Elektrowni Wodnych Raduni, który obejmuje około 7-kilometrowy odcinek między Straszynem a Pruszczem Gdańskim. Po drodze mija się zabytkowe, wciąż czynne elektrownie wodne z początku XX wieku.

Kto chce płynąć dłużej, może kontynuować spływ Radunią do Gdańska, a dalej Motławą. Sezon kajakowy i dostępność wypożyczalni trzeba sprawdzić przed przyjazdem.

Dla kogo?

Dla osób aktywnych, grup znajomych i rodzin ze starszymi dziećmi, które mają już doświadczenie w kajaku.

Co wybrać, jeśli mamy mało czasu?

Czasy na miejscu są orientacyjne i nie obejmują dojazdu.

Jak zaplanować wycieczkę po Pruszczu i okolicy?

Pół dnia – Pruszcz Gdański

Rano lub po południu Faktoria, a potem spacer wzdłuż Kanału Raduni. Przy dobrej pogodzie można dojść do elektrowni Pruszcz I. To dobry plan na dzień przyjazdu albo na popołudnie po dłuższej wycieczce.

Cały dzień – Straszyn i Pruszcz

Rano spacer w Straszynie przy tamie i elektrowni, w południe kajak lub dalszy spacer, a po południu przejazd do Pruszcza do Faktorii. Wieczorem powrót nad Kłodawę.

Z dziećmi

Najlepiej sprawdza się Faktoria. Dzieci mogą zobaczyć chatę kowala i bursztyniarza, a potem odpocząć na placu zabaw tuż obok. Więcej pomysłów na rodzinne wycieczki znajdziecie w przewodniku „Kaszuby z dziećmi”.

Pruszcz jako brama do Trójmiasta i regionu

Pruszcz Gdański to nie tylko atrakcje, ale też wygodny punkt przesiadkowy. Ze stacji SKM w Pruszczu łatwo dojechać do centrum Gdańska bez szukania parkingu w mieście. Opisujemy to we wpisie „Jak tanio zwiedzać Trójmiasto i okolice?”.

Z Pruszcza blisko też do pozostałych kierunków wokół Żukczyna:

• na Żuławy na wschód,
• na Kociewie na południe,
• na Kaszuby na zachód.

Jak łączyć te regiony, pokazujemy we wpisie „Trzy Krajobrazy”. Na dłuższy spacer nad wodą i w lesie zajrzyjcie do przewodnika „Weekend blisko natury pod Gdańskiem”.

Gdzie nocować, zwiedzając Pruszcz Gdański i okolicę?

Dom Młynarza w Żukczynie leży około 6 km od centrum Pruszcza Gdańskiego i około 25 km od Gdańska, nad rzeką Kłodawą, w zabudowaniach dawnego młyna z 1925 roku. To spokojne miejsce poza miastem, z którego do Faktorii, Kanału Raduni czy Straszyna dojeżdża się w kilka–kilkanaście minut.

Takie położenie pozwala zwiedzać okolicę bez pośpiechu. Rano śniadanie, w ciągu dnia krótka wycieczka do Pruszcza albo dłuższa do Gdańska, a wieczorem powrót nad rzekę.

Zobacz ofertę pokoi lub skontaktuj się z nami, żeby sprawdzić wolne terminy.

Na co zwrócić uwagę przed wyjazdem?

1. Faktoria: godziny otwarcia i program wydarzeń zmieniają się sezonowo. Sprawdźcie je na stronie Faktorii przed przyjazdem.
2. Lumina Park: park iluminacji działał jesienią i zimą w poprzednich sezonach, ale termin kolejnej edycji trzeba potwierdzić u organizatora.
3. Zbiornik w Straszynie: to ujęcie wody pitnej, więc obowiązują strefy ochronne i nie ma tu kąpieliska.
4. Kajaki: wypożyczalnie działają głównie w sezonie, a stan wody na Raduni może wpływać na warunki spływu.
5. Elektrownie wodne: to obiekty czynne, więc większość z nich ogląda się z zewnątrz.

FAQ – Pruszcz Gdański i okolica

Co warto zobaczyć w Pruszczu Gdańskim?

Najważniejsze atrakcje Pruszcza Gdańskiego to Faktoria z rekonstrukcją rzymskiej osady handlowej, średniowieczny Kanał Raduni oraz zabytkowa Elektrownia Wodna Pruszcz I z 1921 roku. W pobliżu warto zobaczyć elektrownię wodną w Straszynie i kajakowy szlak na Raduni.

Czym jest Faktoria w Pruszczu Gdańskim?

Faktoria to rekonstrukcja osady handlowej z okresu wpływów rzymskich, położonej na dawnym szlaku bursztynowym. Na 1,5 ha stoją drewniane budynki, m.in. Chata Wodza z wystawą archeologiczną, Hala Targowa, Chata Kowala i Chata Bursztyniarza, otoczone palisadą z czterema wieżami. Obok znajdują się amfiteatr, plac zabaw i skatepark.

Kto zbudował Kanał Raduni?

Kanał Raduni zbudowali Krzyżacy w XIV wieku i ukończyli go w 1356 roku. Kanał zaczyna się w Pruszczu Gdańskim, łączy Radunię z Motławą i przez stulecia napędzał gdańskie młyny.

Czy można się kąpać w Jeziorze Straszyńskim?

Nie. Od 1983 roku zbiornik w Straszynie jest głównym źródłem wody pitnej dla Gdańska i nie jest dostępny do kąpieli ani rekreacji wodnej. Okolica nadaje się natomiast na spacer, np. wokół zbiornika i przy zabytkowej elektrowni wodnej.

Czy w Pruszczu Gdańskim jest park iluminacji?

W poprzednich sezonach na terenie Parku Kulturowego Faktoria działał Lumina Park, a w sezonie 2025/2026 był czynny od 24 października 2025 do 1 lutego 2026. Termin kolejnej edycji warto sprawdzić u organizatora.

Gdzie można popływać kajakiem w okolicy Pruszcza Gdańskiego?

Kajakowy Szlak Elektrowni Wodnych Raduni obejmuje około 7-kilometrowy odcinek między Straszynem a Pruszczem Gdańskim. Po drodze mija się zabytkowe elektrownie wodne z początku XX wieku, a spływ można kontynuować Radunią do Gdańska.

Jak daleko jest z Żukczyna do Pruszcza Gdańskiego?

Z Żukczyna do centrum Pruszcza Gdańskiego jest około 6 km, czyli około 8 minut jazdy samochodem.

Gdzie nocować w okolicy Pruszcza Gdańskiego?

Spokojną alternatywą dla noclegu w mieście jest Żukczyn, około 6 km od centrum Pruszcza Gdańskiego. Dom Młynarza mieści się tam w zabudowaniach dawnego młyna z 1925 roku nad rzeką Kłodawą, około 25 km od Gdańska, i jest wygodną bazą do zwiedzania Pruszcza, Trójmiasta, Kaszub, Kociewia i Żuław.